تب مالت

 

بیماری‌ تب‌ مالت‌ یا بروسلوز که‌ در حیوانات ‌به‌ نام‌ سقط جنین‌ واگیر مرسوم‌ است‌،یکی‌ از بیماریهای‌ عفونی‌ قابل‌ انتقال‌ بین‌ انسان‌ و حیوان‌ می‌باشد و با نام‌های‌دیگری‌ نظیر: تب‌ مواج‌، تب‌ دیوانه‌ وتب‌ مدیترانه‌ای‌ نیز نامیده‌ می‌شود. این‌ بیماری‌ در تمام‌ فصول‌ سال‌وجود دارد، اما در بهار و پاییز یعنی‌زمان‌ زایش‌ و شیردهی‌ دام‌ها بیشتردیده‌ می‌شود.بروسلوز به عنوان یکی از مهمترین بیماریهای مشترک انسان و دام محسوب می گردد. این بیماری به علت ایجاد سقط جنین در دام ، کاهش تولید شیر، عقیمی و نازایی و از دست رفتن ارزشهای اقتصادی دامهای مبتلا و همچنین به علت ابتلای انسان به بیماری تب مالت ،

راههای‌ سرایت‌ بیماری‌ به ‌انسان‌:

۱ – به‌ صورت‌ تماس‌ مستقیم‌ بابافتهای‌ حیوان‌ آلوده‌ نظیر خون‌،ترشحات‌ رحمی‌ و ترشحات‌ جنین‌سقط شده‌.

۲ – به‌ صورت‌ غیرمستقیم‌ از راه‌

– مصرف‌ شیرخام‌ و فرآورده‌های‌لبنی‌ آلوده‌ خصوصا پنیر تازه‌، خامه‌،سرشیر و کره‌

– انتقال‌ تنفسی‌ از طریق‌افشانه‌های‌ موجود در هوای‌ آغل‌ واصطبل‌ آلوده‌ یا آزمایشگاه‌

– فرو رفتن‌ سر سوزن‌ سرنگ‌حاوی‌ واکسن‌های‌ حیوانی‌ به‌ دست‌انسان‌

 

علایم‌ بیماری‌: دوره‌ نهفتگی‌بیماری‌ (از زمان‌ تماس‌ با منبع‌ عفونت‌تا بروز علایم‌) اغلب‌ بین‌ ۱ تا ۳ هفته‌است‌، ولی‌ گاهی‌ تا ۶ ماه‌ می‌باشد. براساس‌ شدت‌ بیماری‌، علایم‌ به‌ سه‌شکل‌ حاد، تحت‌ حاد و مزمن‌ بروزمی‌کند.

شکل‌ حاد: بیمار دچار لرزناگهانی‌، درد عمومی‌ بدن‌ به‌ خصوص‌درد پشت‌ و تعریق‌ شدید می‌شود;اشتهای‌ خود را از دست‌ می‌دهد و دچارضعف‌ و سستی‌ می‌گردد، ضمنا ازشروع‌ علایم‌ بیش‌ از ۳ ماه‌ نمی‌گذرد.

شکل‌ تحت‌ حاد: آغاز آن‌بی‌سروصدا می‌باشد. شکایت‌ اصلی‌بیمار از ضعف‌ و خستگی‌ است‌. از آغازبیماری‌ نیز ۳ تا ۱۲ ماه‌ می‌گذرد.

شکل‌ مزمن‌: اگر از زمان‌تشخیص‌ بیماری‌ بیش‌ از یک‌ سال‌بگذرد و فرد هنوز مبتلا باشد مزمن‌گفته‌ می‌شود.

افرادی‌ که‌ دچار تب‌، بی‌اشتهایی‌،درد عضلانی‌ و تعریق‌ شبانه‌ بوده‌ وسابقه‌ تماس‌ با دام‌های‌ آلوده‌ یامشکوک‌ به‌ تب‌ مالت‌ را عنوان‌می‌نمایند یا از فرآورده‌های‌ لبنی‌ آلوده‌استفاده‌ نموده‌اند، لازم‌ است‌ برای‌ انجام‌آزمایش‌ به‌ پزشک‌ مرکز بهداشتی‌ -درمانی‌ ارجاع‌ گردند.

راههای‌ پیشگیری‌ از بیماری‌تب‌ مالت‌ در انسان‌:

۱ – خودداری‌ از مصرف‌ مواد لبنی‌مشکوک‌ مانند شیرخام‌، پنیر تازه‌،خامه‌ و سرشیر غیرپاستوریزه‌

۲ – استفاده‌ از شیر و فرآورده‌های‌لبنی‌ به‌ صورت‌ پاستوریزه‌، در صورت‌در دسترس‌ نبودن‌ شیر پاستوریزه‌ باجوشاندن‌ شیر به‌ مدت‌ حداقل‌ ده‌ دقیقه‌بعد از جوش‌ آمدن‌، به‌ از بین‌ رفتن‌ کلیه‌عوامل‌ میکروبی‌ مطمئن‌ شوید.

۳ – استفاده‌ از ماسک‌ تنفسی‌ درهنگام‌ کار با فضولات‌ حیوانی‌ یا ورودبه‌ اصطبل‌

۴ – دور نگه‌ داشتن‌ حیوانات‌ ازمحل‌ زندگی‌ انسان‌

۵ – استفاده‌ از دستکش‌، کلاه‌،ماسک‌، عینک‌ و روپوش‌ مناسب‌ دردامپزشکان‌، دامداران‌ و پرسنل‌کشتارگاه‌ها.

۶ – آموزش‌ طرز تهیه‌ پنیر تازه‌ به‌کلیه‌ خانوارهای‌ روستایی‌; به‌ این‌ طریق‌که‌ ابتدا شیر را به‌ مدت‌ ۱۰ دقیقه‌جوشانیده‌ و در همان‌ حالت‌ به‌ ازای‌ هر۳ لیتر شیر یک‌ لیوان‌ آب‌ ماست‌ و یا به‌یک‌ لیتر شیر ۲۵۰ گرم‌ ماست‌ ترش‌اضافه‌ کرده‌ پس‌ از دلمه‌ شدن‌ و جداشدن‌ پنیر از آب‌ مقدار لازم‌ نمک‌ به‌ آن‌اضافه‌ کرده‌ با پارچه‌ صافی‌ آبگیری‌ وپس‌ از سفت‌ شدن‌ مصرف‌ نمایید. اگرپنیر به‌ صورت‌ غیر پاستوریزه‌ و بدون‌جوشاندن‌ شیر تهیه‌ شود حداقل‌بایستی‌ دو ماه‌ در آب‌ نمک‌ نگهداری‌ وسپس‌ مصرف‌ شود.

۷ – گزارش‌ کتبی‌ بیماری‌ به‌ مرکزبهداشت‌ شهرستان‌ و استان‌.

 

عوارض‌ بروسلوز

استخوان‌ها و مفاصل‌:اختلالات‌ مفصلی‌ شایع‌ترین‌ عارضه‌ بروسلوز است‌ و در ۲۰درصد تا ۶۰ درصد بیماران‌ اتفاق‌ می‌افتند. التهاب‌ مفصل‌ دراکثر بیمارانی‌ که‌ از درد کمر شاکی‌ هستند دیده‌ می‌شود. التهاب‌چرکی‌ مفصل‌ و التهاب‌ واکنش‌ ایجاد شده‌ ممکن‌ است‌ به‌مفاصل‌ بزرگ‌ و کوچک‌ گسترش‌ پیدا کند، ولی‌ در مفاصل‌بزرگ‌ (مثل‌ مفصل‌ لگن‌، زانو، آرنج‌) شایعتر است‌.عفونت‌ استخوان‌ در بروسلوز نادر است‌ و معمولا در مهره‌های‌کمری‌ دیده‌ می‌شود، مداخله‌ جراحی‌ به‌ جز در مورد تخلیه‌آبسه‌های‌ اطراف‌ مهره‌های‌ کمری‌ به‌ ندرت‌ مورد نیاز است‌.

 

کبد و کیسه‌ صفرا:کبد احتمالا همیشه‌ در بروسلوز درگیر می‌شود، اما اغلب‌ بدون‌نشانه‌ است‌. آبسه‌های‌ چرکی‌ ناشی‌ از بروسلوز، کبد و طحال‌ در بروسلاکانیس‌ شایعتر است‌.التهاب‌ کیسه‌ صفرا ناشی‌ از بروسلوز یکی‌ دیگر از عوارض‌نادر بروسلوز است‌.

دستگاه‌ گوارش‌:عوارض‌ جهاز هاضمه‌ در بیش‌ از ۷۰ درصد بیماران‌ بروسلوزی‌دیده‌ می‌شود و نشانه‌های‌ آن‌ شامل‌ تهوع‌، استفراغ‌، کاهش‌وزن‌، یبوست‌، اسهال‌ و درد شکم‌ می‌باشد.بروسلوز روده‌ای‌ ممکن‌ است‌ شبیه‌ حصبه‌ باشد با تظاهرات‌بالینی‌ عمومی‌ که‌ تظاهرات‌ گوارشی‌ در آن‌ واضحتر است‌.

خون‌: تظاهرات‌ خونی‌ بروسلوز شامل‌ کم‌ خونی‌، کاهش‌ پلاکت‌ها،کاهش‌ سلول‌های‌ سفید خون‌ و اختلالات‌ انعقادی‌ می‌باشد.

قلب‌ و عروق‌: اندوکاردیت‌ (التهاب‌ پوشش‌ داخلی‌ قلب‌) در کمتر از ۲ درصدبیماران‌ بروسلوزی‌ اتفاق‌ می‌افتد و اغلب‌ شایع‌ترین‌ عارضه‌ای‌است‌ که‌ باعث‌ مرگ‌ این‌ بیماران‌ می‌شود.

سیستم‌ اعصاب‌: بروسلوز باعث‌ سردرد و افسردگی‌ در اکثر بیماران‌ می‌شود. هرچند درگیری‌ سیستم‌ اعصاب‌ مرکزی‌ در کمتر از ۵ درصدبیماران‌ اتفاق‌ می‌افتد. سندرم‌های‌ عصبی‌ (شامل‌ التهاب‌پرده‌های‌ مغزی‌، اختلالات‌ اعصاب‌ محیطی‌ و آنوریسم‌ مغزی‌ واتساع‌ قطعه‌ای‌ از یک‌ رگ‌ خونی‌ که‌ مربوط به‌ ضعف‌ یا نقص‌جدار آن‌ در نتیجه‌ بیماری‌ یا آسیب‌ است‌) در بروسلوز گزارش‌شده‌ است‌.

دستگاه‌ ادراری‌ تناسلی‌:اختلالات‌ کلیوی‌ نادر است‌ اگر چه‌ پیلونفریت‌ (التهاب‌ کلیه‌ ولگنچه‌)، گلومرونفریت‌ (التهاب‌ دوطرفه‌ و غیرچرکی‌ کلیه‌ که‌در درجه‌ اول‌ گلومرول‌ها را فرا گرفته‌ است‌) موضعی‌ و منتشرو آبسه‌های‌ کلیوی‌ در بروسلوز گزارش‌ شده‌، ولی‌ اورکیت‌(التهاب‌ بیضه‌) خیلی‌ شایع‌ است‌ و در ۲۰ درصد بیماران‌ مرددیده‌ می‌شود.

عقیمی‌ در بروسلوز کمتر از اریون‌ دیده‌ می‌شود. التهاب‌پروستات‌ از عوارض‌ نسبتا نادر است‌ که‌ با علایم‌ تکرر ادرار واحساس‌ درد در دفع‌ ادرار خودنمایی‌ می‌کند. در زنان‌ دردهنگام‌ قاعدگی‌، قطع‌ قاعدگی‌، و اختلال‌ در خونریزی‌ و سیکل‌قاعدگی‌. التهاب‌ دهانه‌ رحم‌، التهاب‌ رحم‌ و لوله‌های‌ رحمی‌ وآبسه‌های‌ لگنی‌ ممکن‌ است‌ دیده‌ شود. بروسلوز در طی‌حاملگی‌ انسان‌ می‌تواند به‌ سقط بینجامد.

عوارض‌ چشمی‌: یکی‌ از راههای‌ ورود عامل‌ بروسلوز به‌ بدن‌ ملتحمه‌ چشم‌است‌; بنابراین‌ التهاب‌ چشم‌ از تظاهرات‌ آن‌ می‌باشد که‌ در نوع‌ملی‌ تنسیس‌ شایعتر است‌. گرفتاری‌ صلبیه‌، شبکیه‌ حتی‌گرفتاری‌ عصب‌ بینایی‌ ممکن‌ است‌ در بروسلوز دیده‌ شود. ازعوارض‌ نادر چشمی‌ گلوکوم‌ (آب‌ سیاه‌) می‌باشد که‌ موجب‌درد و افزایش‌ فشار چشم‌ می‌گردد.

عفونت‌ عودکننده‌ :بیماران‌ بروسلوز بعد از درمان‌ حتی‌ در کشورهای‌ غربی‌ تا ۱۰درصد دچار عود می‌شوند; این‌ امر احتمالا به‌ علت‌ وضعیت‌داخل‌ سلولی‌ عامل‌ بروسلوز است‌ که‌ باعث‌ حفظ آن‌ در مقابل‌برخی‌ آنتی‌بیوتیک‌ها و مکانیسم‌ دفاعی‌ میزبان‌ می‌شود. عوداغلب‌ در عرض‌ چند ماه‌ پس‌ از عفونت‌ اولیه‌ رخ‌ می‌دهد ولی‌ممکن‌ است‌ تا دو سال‌ پس‌ از درمان‌ به‌ ظاهر موفق‌ نیز اتفاق‌افتد. در افرادی‌ که‌ احتمال‌ بروز این‌ عفونت‌ بالاست‌ تشخیص‌یا شناسایی‌ عود بیماری‌ از آلوده‌ شدن‌ مجدد انسان‌ با عامل‌بروسلوز کار دشواری‌ است‌.